محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
مقدمهء مترجم 28
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى )
اكبر محيى الدين اعرابى قدس سره پوشيدهاند ] و جناب شيخ پوشيده است از شيخ ابو الحسن على بن عبد اللّه بن جامع ، و وى از شيخ محيى الدين گيلانى ، و وى از شيخ ابو سعيد مبارك بن على المخزومى ، و وى از شيخ ابو الحسن على بن محمد بن يوسف القرشى الهكارى ، و وى از شيخ ابو الفرج الطرسوسى ، و وى از ابو الفضل عبد الواحد ابن عبد العزيز التميمى ، و وى از ابو بكر الشبلى ، و وى از سيد الطايفه ابو القاسم الجنيد ، و وى از سرى سقطى ، وى وى از معروف كرخى قدس اللّه ارواحهم « 1 » . قدرت كشف قونوى شيخ كبير صدر الدين قونوى اگر چه از جهت كثرت آثار و تأليفات به اندازهء آثار و تأليفات شيخ اكبر - محيى الدين اعرابى - نمىرسد ، ولى از جهت كيفيت و ايراد مبانى از ديگران پيش است . از تأليفات او كتاب فكوك است و آن نخستين كتابى است كه در حل مشكلات فهم و اسرار مستندات كتاب فصوص الحكم شيخ اكبر تأليف شده ، و آن را فك الختوم هم مىگويند . شيخ در آغاز كتاب فكوك - يعنى خطبهء آن - مىفرمايد : « چون كتاب فصوص الحكم از نفيسترين و گرانبهاترين كتابهاى شيخ و پيشواى كامل . . . محيى الدين ابى عبد اللّه محمد بن عربى طايى . . . و از آخرين تصنيفاتش هست كه از كانون مقام محمدى و مشرب ذاتى و جمع احدى وارد شده ، و مشتمل است بر خلاصهء ذوق پيامبر ما - كه درود الهى بر او باد - در علم به خدا و اشاره كننده به اصل ذوق
--> ( 1 ) - شيخ معروف كرخى كه از اقطاب و اولين ركن سلسلهء عليهء ذهبيهء رضويهء مهدويه است ، دربان و از اصحاب سر حضرت ثامن الحجج على بن موسى الرضا عليه آلاف التحية و الثناء بوده و از طريق ايشان آن سلسله به آن حضرت انتساب پيدا مىكند . نگارنده در اين باره در مقدمه كتاب مشارب الاذواق امير سيد على همدانى ، كه شرحى است بر قصيدهء ( خمريه ) ابن فارض مصرى قدس سرهما ، به طور مستوفى بحث كرده است .